1972

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1 stycznia
  • otwarcie granicy między Polską a NRD.
  • powstanie Zespołów Filmowych: Panorama, Pryzmat, Silesia oraz X.
• 4 stycznia – odbyła się premiera filmu Trzecia część nocy.
• 5 stycznia – władze PRL uznały państwo Bangladesz.
• 6 stycznia
  • narada w Komitecie Centralnym PZPR na temat przyspieszenia inwestycji przemysłowych. Apel do robotników o podjęcie dodatkowej pracy.
  • w Dąbrowie Górniczej aresztowano Zdzisława Marchwickiego, zwanego "wampirem z Zagłębia".
• 8 stycznia – uchwałą Rady Ministrów zamrożono ceny detaliczne na artykuły żywnościowe i część przemysłowych.
• 27 stycznia – premiera filmu Kazimierza Kutza pt. "Perła w koronie".
• 1 lutego – powstał Teatr "Studio" pod dyrekcją Józefa Szajny.
• 3 lutego – zjazd ZLP w Łodzi. W obecności ministra Stanisława Wrońskiego ponownie wybrano Jarosława Iwaszkiewicza na przewodniczącego Związku (kontrkandydat: Igor Newerly.
• 17 lutego – ukazał się pierwszy numer "Literatury" pod redakcją Jerzego Putramenta.
• 21 lutego – zapowiedź budowy pierwszej elektrowni atomowej, "najprawdopodobniej na północy kraju". Planowany termin zakończenia budowy: 1980-82.
• 6 marca – podpisano umowę między ZSRR a Polską, dotyczącą warunków budowy huty "Katowice".
• 19 marca – wybory do Sejmu VI kadencji. Front Jedności Narodu jako jedyny zgłosił listę wyborczą i uzyskał 99,53% ważnych głosów.
• 22 marca – milicja zlikwidowała zbudowaną kaplicę w Zbroszy Dużej. Natychmiastowa reakcja kardynała Stefana Wyszyńskiego.: "Nie przestaniemy ufać, że w Ojczyźnie przyjdą dni, gdy już takich zniewag nie będzie".
• 28-29 marca – inauguracyjna sesja Sejmu nowej kadencji.
• 1 maja – weszła w życie Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela.
• 2 maja – wizyta 33-osobowej reprezentacji twórców i działaczy kultury u Edwarda Gierka. I sekretarzowi przekazano wyrazy uznania środowiska za "niezwykle pozytywny klimat dla wszelkiego rodzaju inicjatyw i poszukiwań twórczych".
• 6 maja – Mieczysław Moczar został odwołany ze stanowiska prezesa Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Nowym prezesem został Stanisław Wroński.
• 9-12 maja – rozmowy gospodarcze między przedstawicielami Polski i Wielkiej Brytanii.
• 10-11 maja – V Plenum KC PZPR. Głównym tematem była polityka mieszkaniowa. Z przemówienia Edwarda Gierka: "Idzie o wielką sprawę – o to, aby w okresie życia jednego pokolenia zbudować drugą Polskę".
• 15 maja – obniżka cen niektórych artykułów.
• 31 maja-1 czerwca – wizyta prezydenta USA Richarda Nixona w Warszawie.
• 3 czerwca – katastrofa kolejowa pod Bydgoszczą, w której zginęło 12 osób.
• 6 czerwca – "Hair" Marka Piwowskiego laureatem filmów krótkometrażowych w Krakowie.
• 15 czerwca – Edward Gierek spotkał się oficjalnie z Bolesławem Piaseckim i innymi przedstawicielami Stowarzyszenia PAX.
• 19-23 czerwca – z oficjalną wizytą przybył do Warszawy prezydent Jugosławii Josip Broz Tito.
• 5-8 lipca – z oficjalną wizytą przybył do Warszawy sekretarz generalny ONZ Kurt Waldheim.
• 19 lipca – informacja prasowa o odkryciu bogatych złóż węgla kamiennego na Lubelszczyźnie.
• 20 lipca – apel intelektualistów polskich w sprawie zaprzestania wojny w Wietnamie.
• 1 sierpnia – zakup licencji francuskiego autobusu "Berliet".
• 21 sierpnia – produkcję samochodu Syrena przeniesiono z Warszawy do Fabryki Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej.
• 14 września – nawiązanie stosunków dyplomatycznych między Polską a RFN. Ambasadorami zostali Wacław Piątkowski i Gerhard Ritzel.
• 16-17 września – po raz pierwszy w Warszawie zorganizowano święto "Trybuny Ludu"; wielki kiermasz przed Pałacem Kultury, festyny i okolicznościowe występy artystów scen polskich.
• 19-22 września – rozmowy gospodarcze między Polską a Francją, poprzedzające wizytę Edwarda Gierka w Paryżu.
• 25 września – pierwsza "Warszawska Jesień Poezji" z udziałem 50 amatorów.
• 27 września – tematem VI Plenum KC PZPR była reorganizacja władz terenowych.
• 8 października – wyrok skazujący w procesie braci Kowalczyków oskarżonych o to, że "w okresie od 1968r. do 5 października 1971r. w Opolu, działając w celu wrogim PRL, sporządzili ładunek i podłożyli go, by wysadzić w powietrze aulę Wyższej Szkoły Pedagogicznej". W wyniku protestów i petycji do Sejmu, wyrok śmierci na jednego ze skazanych został zamieniony przez Radę Państwa na dożywotnie więzienie.
• 12 października – odbyła się premiera filmu Trzeba zabić tę miłość.
• 15 października – informacja o nowej strukturze organizacji kościelnej na Ziemiach Zachodnich i Północnych.
• 19 października – Sejm przyjął uchwałę o perspektywicznym planie budownictwa mieszkaniowego.
• 25 października – przewodniczącym Komitetu ds. Radia i Telewizji został Maciej Szczepański. Jego poprzednik Włodzimierz Sokorski – minister kultury i sztuki w czasach stalinowskich – przeszedł na emeryturę.
• 31 października – decyzja polityczna w sprawie stabilizacji cen detalicznych na podstawowe artykuły żywnościowe.
• 16 listopada – tragiczny wypadek w kopalni "Lenin": 7 górników zginęło.
• 29 listopada – Sejm uchwalił reformę władz terenowych. Zlikwidowano 4 tys. gromad i osiedli wprowadzając na ich miejsce gminy, które istniały do 1954r. Na czele każdej z 2 tys. gmin miał stanąć naczelnik, podlegający wyższym organom administracji państwowej.
• 16 grudnia – w Gdańsku Oliwie oddana do użytku zostaje hala Olivia.
• W Lądku-Zdroju założone zostało arboretum
• Zakończono budowę Jeziora Nyskiego.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1 stycznia – Luksemburg objął Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
• 13 stycznia – Richard Nixon zapowiedział ewakuację wojsk USA z Wietnamu.
• 14 stycznia – na duński tron wstąpiła Małgorzata II.
• 30 stycznia
  • tzw. Krwawa Niedziela; w Londonderry w Irlandii Północnej żołnierze brytyjscy z 1 Regimentu Spadochroniarzy zabili 14 uczestników marszu protestacyjnego przeciwko prawu umożliwiającemu internowanie każdego Irlandczyka podejrzanego o terroryzm.
  • Pakistan wystąpił ze Wspólnoty Narodów.
• 2 lutego – ambasada brytyjska w Dublinie została zniszczona przez rozwścieczony tłum po wydarzeniach krwawej niedzieli w Derry.
• 11 lutego – na XI Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Sapporo złoty medal w skokach narciarskich zdobył Wojciech Fortuna.
• 2 marca – NASA: miał miejsce start sondy Pioneer 10. Na jej pokładzie umieszczono przekaz ludzkości do kosmicznych istot pozaziemskich, tzw. płytkę Pioneera.
• 15 marca – premiera filmu w reżyserii Franciska Forda Coppoli opartego na książce włoskiego pisarza Maria Puzo Ojciec chrzestny (ang. The Godfather).
• 8 maja
  • prezydent USA Richard Nixon ogłosił blokadę morską Północnego Wietnamu.
  • palestyńska organizacja, uznawana za terrorystyczną, o nazwie "Czarny Wrzesień" porwała w Wiedniu, należący do linii Sabena, samolot pasażerski Boeing 707, który uprowadziła na lotnisko Lod koło Tel Awiwu.
• 26 maja – USA i ZSRR zawarły w Moskwie układ tzw. SALT I o ograniczeniu systemów obrony przeciwrakietowej na czas nieograniczony.
• 3 czerwca – wymiana dokumentów ratyfikacyjnych układu pomiędzy PRL a RFN w Bonn.
• 6 czerwca – ukazał się album Davida Bowiego The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars.
• 17 czerwca – afera Watergate: w Waszyngtonie aresztowano pięć osób podejrzanych o dokonanie włamania do siedziby Komitetu Wyborczego Partii Demokratycznej.
• 1 lipca
  • Holandia objęła Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
  • prezydent Stanów Zjednoczonych Richard Nixon podpisał dekret wykonawczy (ang. executive order) powołujący do życia agencję federalną do zwalczania przestępstw dot. alkoholu, tytoniu i broni palnej, Bureau of Alcohol, Tobacco and Firearms (Biuro ds. Alkoholu, Tytoniu i Broni Palnej), która zawitała do języka codziennego, kultury i folkloru zwięźle jako "the ATF", nawet po uzupełnieniu jej nazwy-wyliczanki w erze zamachów bombowych dodatkiem "Explosives" (Materiałów Wybuchowych").
• 2 lipca – Indie i Pakistan podpisały porozumienie w mieście Simla wytyczające nową linię demarkacyjną w Kaszmirze.
• 12 sierpnia – ostatni amerykański oddział wojskowy opuszcza Wietnam. Skończyło się militarne zaangażowanie USA w wojnę wietnamską
• 5 września – palestyńska organizacja uznawana za terrorystyczną o nazwie "Czarny Wrzesień" wzięła 11 sportowców izraelskich jako zakładników podczas Igrzysk Olimpijskich w Monachium – od tego właśnie wydarzenia zaobserwować można tworzenie przez takie państwa jak Izrael, Wielka Brytania czy Stany Zjednoczone, specjalnych jednostek do zwalczania terroryzmu.
• 17 września – w USA wyemitowano pierwszy odcinek serialu M*A*S*H.
• 20 września – Bundestag został rozwiązany po porażce kanclerza Willy'ego Brandta w głosowaniu nad wotum zaufania.
• 21 września – Prezydent Filipin Ferdinand Marcos wprowadził w kraju stan wojenny, który obowiązywał przez 9 lat.
• 25 września – Norwegowie w referendum wypowiedzieli się przeciwko przystąpieniu do Wspólnoty Europejskiej.
• 29 września – Japonia nawiązała stosunki dyplomatyczne z Chińską Republiką Ludową.
• 3 października – wszedł w życie amerykańsko - radziecki traktat ABM, o ograniczeniu systemów antybalistycznych.
• 10 października – Papua-Nowa Gwinea została członkiem ONZ.
• 29 listopada – powstała konsola do gier elektronicznych Pong.
• 7 grudnia – start Apollo 17, ostatniego z tej serii amerykańskich lotów na Księżyc.
• 11 grudnia – NASA: misja Apollo 17 wylądowała na Księżycu.
• 21 grudnia – podpisano układ NRD-RFN o normalizacji wzajemnych stosunków.
• 23 grudnia – trzęsienie ziemi w Nikaragui zniszczyło stolicę Managuę i spowodowało śmierć 10 000 ludzi.

[edytuj] Wydarzenia sportowe

• 11 lutego – Wojciech Fortuna zdobył pierwszy złoty medal dla Polski na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Sapporo (Japonia).
• 15 czerwca – w Poczdamie, Niemka Annelie Ehrhardt ustanowiła rekord świata w biegu na 100 m ppł. (12,5 s.)
• 28 czerwca – Tadeusz Kulczycki ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m ppł. wynikiem 49,8 s.
• 4 lipca – w Oslo, Tadeusz Kupczyk ustanowił rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 1.46,3 s.
• 9-22 lipca – w mistrzostwach świata w szybownictwie w klasie standard złoty medal zdobył Jan Wróblewski.
• 9 sierpnia w Warszawie
  • Danuta Piecyk ustanowiła rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 52,3 s.
  • Elżbieta Skowrońska ustanowiła rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 2.01,8 s.
• 10 sierpnia – Bronisław Malinowski ustanowił rekord Polski w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8.22,2 s.
• 17 sierpnia – Leszek Wodzyński ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 13,4 s.
• 31 sierpnia – Zenon Nowosz ustanowił rekord Polski w biegu na 100 m wynikiem 10,36 s.
• 2 września – John Akii-Bua ustanowił rekord świata w biegu na 400 m ppł. wynikiem 47,82 s.
• 7 września
  • Danuta Straszyńska ustanowiła rekord Polski w biegu na 100 m ppł. wynikiem 12,91 s.
  • Leszek Wodzyński ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 13,72 s.
• 10 września – polscy piłkarze dowodzeni przez Kazimierza Górskiego zdobyli złoty medal na XX Igrzyskach Olimpijskich w Monachium.
• 14 września – Anders Gärderud ustanowił rekord świata w biegu na 3 000 m przeszk. (8.20,8 s.)
• 20 września – Emiel Puttemans ustanowił rekord świata w biegu na 5 000 m wynikiem 13.13,0 s.
• 8 października – Krystyna Hryniewicka-Kacperczyk ustanowiła rekord Polski w biegu na 400 m ppł. (1.01,3 s.)
• na Zalewie Zegrzyńskim rozegrano pierwsze w Europie Mistrzostwa Świata w klasie DN.

[edytuj] Urodzili się

• 8 stycznia – Giuseppe Favalli, włoski piłkarz
• 13 stycznia – Miroslav Žamboch, czeski pisarz fantasy i science fiction
• 27 stycznia – Mirjam Ott, szwajcarska curlerka, srebrna medalistka ZIO 2006 i 2002
• 2 lutego – Dana International, izraelska piosenkarka pop, zwyciężczyni Eurowizji 1998.
• 10 lutego – Lorena Rojas, meksykańska aktorka i piosenkarka
• 17 lutego – Billie Joe Armstrong, amerykański muzyk, wokalista i gitarzysta zespołu Green Day
• 18 lutego – Wojciech Powaga, gitarzysta zespołu Myslovitz
• 24 lutego – Jan Wieczorkowski, polski aktor
• 6 marca – Shaquille O'Neal, amerykański koszykarz
• 21 marca – Piotr Adamczyk, polski aktor
• 23 marca – Joe Calzaghe, walijski bokser
• 31 marca
  • Alejandro Amenábar, hiszpański reżyser filmowy
  • Facundo Arana, argentyński aktor telewizyjny
• 8 kwietnia – Piotr Świerczewski, polski piłkarz
• 11 kwietnia – Jarosław Kukowski, polski malarz
• 19 kwietnia – Rivaldo, brazylijski piłkarz
• 20 kwietnia
  • Željko Joksimović, serbski kompozytor, prowadzący Eurowizji 2008.
  • Carmen Electra, aktorka amerykańska
• 2 maja – Norbert Dudziuk, polski wokalista
• 4 maja – Mike Dirnt, amerykański muzyk, basista zespołu Green Day
• 6 maja – Artur Rojek, wokalista i gitarzysta zespołu Myslovitz
• 9 maja – Cezary Zybała-Strzelecki, polski muzyk rockowy
• 10 maja – Radosław Majdan, polski piłkarz, bramkarz Wisły Kraków
• 15 maja – Agnieszka Warchulska, polska aktorka
• 22 maja – Wojciech Błach, polski aktor
• 23 maja – Rubens Barichello, brazylijski kierowca Formuły 1
• 6 czerwca – Noriaki Kasai, japoński skoczek narciarski
• 17 czerwca – Michał Żebrowski, polski aktor
• 19 czerwca – Poppy Montgomery, australijska aktorka
• 23 czerwca – Zinedine Zidane, piłkarz francuski
• 26 czerwca – Garou, kanadyjski piosenkarz
• 7 lipca – Mariusz Drężek, polski aktor
• 15 lipca – Henryk Bałuszyński, polski piłkarz, reprezentant Polski
• 18 lipca – Slim Khezri, niemiecki aktor filmowy
• 29 lipca – Sérgio Sousa Pinto, portugalski polityk
• 2 sierpnia – Justyna Steczkowska, polska piosenkarka
• 6 sierpnia – Geri Halliwell, angielska wokalistka
• 9 sierpnia – Juanes, kolumbijski piosenkarz
• 15 sierpnia – Ben Affleck, amerykański aktor i scenarzysta
• 27 sierpnia – Marek Gałęzowski, polski historyk i publicysta
• 30 sierpnia – Cameron Diaz, amerykańska aktorka
• 3 września – Maja Ostaszewska, polska aktorka
• 5 września – Jacek Borusiński, polski komik, członek kabaretu Mumio
• 9 września – Michał Wiśniewski, polski muzyk, lider zespołu Ich Troje
• 19 września – Agnieszka Wielgosz, polska aktorka
• 21 września – David Silveria, były perkusista amerykańskiego zespołu KoЯn
• 28 września
  • Katarzyna Bujakiewicz, polska aktorka
  • Werner Schlager, austriacki tenisista stołowy
• 7 października – Sidney Polak, polski perkusista zespołu T.Love, kompozytor, autor tekstów piosenek
• 11 października – Isis Gee, polsko-amerykańska piosenkarka pop
• 16 października – Tomasz Hajto, polski piłkarz
• 17 października – Eminem, amerykański wykonawca rapowy
• 4 listopada – Luís Figo, portugalski piłkarz
• 9 listopada – Wojciech Kuderski, polski muzyk, perkusista zespołu Myslovitz
• 14 listopada – Edyta Górniak, polska piosenkarka
• 22 listopada – Michał Wójcik, polski artysta kabaretowy
• 29 listopada – Andreas Goldberger, austriacki skoczek narciarski
• 1 grudnia – Norbert Wójtowicz, polski historyk, teolog, publicysta
• 4 grudnia – Robert Żołędziewski, polski aktor
• 9 grudnia – Tre Cool, amerykański muzyk, perkusista zespołu Green Day
• 10 grudnia – Brian Molko, amerykańsko-brytyjski muzyk, wokalista i gitarzysta Placebo
• 19 grudnia – Alyssa Milano,amerykańska aktorka
• 22 grudnia – Vanessa Paradis, francuska aktorka i kompozytorka
• 31 grudnia – Joey McIntyre, amerykański piosenkarz i aktor
• Rui Tavares, portugalski pisarz, polityk
• Matthew Cusick, amerykański model i osobisty trener

[edytuj] Zmarli

• 14 stycznia – Fryderyk IX Glücksburg, król Danii (ur. 1899)
• 5 lutego – Marianne Moore, amerykańska poetka (ur. 1887)
• 11 lutego – Marian Hemar, polski poeta i satyryk (ur. 1901)
• 25 lutego – Hugo Steinhaus, polski matematyk (ur. 1887)
• 8 marca – Erich von dem Bach-Zelewski, niemiecki generał, dowódca SS i policji na okupowanych terenach ZSRR i niemieckich oddziałów tłumiących powstanie warszawskie (ur. 1899)
• 9 marca – Józef Maliszewski, polski aktor (ur. 1892)
• 27 marca – Maurits Cornelis Escher, holenderski malarz, grafik (ur. 1898)
• 12 kwietnia – C. W. Ceram, niemiecki pisarz, dziennikarz (ur. 1915)
• 25 kwietnia – Stanisław Rzecki. rzeżbiarz, malarz, grafik i scenograf (ur.1888)
• 2 maja – John Edgar Hoover, amerykański prawnik, dyrektor FBI (ur. 1895)
• 24 maja – Michał Choromański, polski pisarz i dramaturg (ur. 1904)
• 28 maja – Józef Gielniak – polski grafik (ur. 1932)
• 18 lipca – Milton la Salle Humason, amerykański astronom, odkrywca oddalania się galaktyk, co stało się podstawą sformułowania prawa Hubble'a
• 28 lipca – Mieczysława Ćwiklińska, polska aktorka (ur. 1879 lub 1880)
• 1 listopada – Ezra Pound, poeta amerykański (ur.1885)
• 7 grudnia – José María Hernández Garnica, hiszpański duchowny katolicki, Sługa Boży (ur. 1913)
• 13 grudnia – Jan Cybis, malarz i pedagog (ur.1897)
• 26 grudnia – Harry S. Truman, polityk amerykański, prezydent USA (ur. 1884)

[edytuj] Zdarzenia astronomiczne

• 30 stycznia - całkowite zaćmienie Księżyca
• 10 lipca – całkowite zaćmienie Słońca

[edytuj] Nagrody Nobla

• z fizyki – John Bardeen, Leon Cooper, John Schrieffer
• z chemii – Christian B. Anfinsen, Stanford Moore, William H. Stein
• z medycyny – Gerald Edelman, Rodney Porter
• z literatury – Heinrich Böll
• nagroda pokojowa – nagrody nie przyznano
• z ekonomii – John Hicks, Kenneth Arrow

[edytuj] Zobacz też

• Glam rock
• Oskary w roku 1972
• Olimpiada szachowa 1972
• 1972 w filmie
• 1972 w muzyce
• 1972 w literaturze
• 1972 w informatyce

[edytuj] Święta ruchome

• Tłusty czwartek: 10 lutego
• Ostatki: 15 lutego
• Popielec: 16 lutego
• Niedziela Palmowa: 26 marca
• Wielki Czwartek: 30 marca
• Wielki Piątek: 31 marca
• Wielka Sobota: 1 kwietnia
• Wielkanoc: 2 kwietnia
• Poniedziałek Wielkanocny: 3 kwietnia
• Wniebowstąpienie: 11 maja
• Zesłanie Ducha Świętego: 21 maja
• Boże Ciało: 1 czerwca